Criteria voor determinatie van Iberische Tjiftjaf na afvoeren als beoordeelsoort

14 maart 2026  ·  Hans Schekkerman & Enno B Ebels

De CDNA heeft recent besloten om Iberische Tjiftjaf Phylloscopus ibericus per 1 januari 2026 af te voeren als beoordeelsoort. In de afgelopen 30 jaar zijn 72 gevallen aanvaard, een gemiddelde van 2.4 per jaar. Voor de afgelopen 10 jaar zijn 46 gevallen aanvaard, waarvan in 2021-2025 respectievelijk zes, vier, vier, drie en vier; daarnaast zijn nog enkele gevallen in behandeling. Het meest recente jaar zonder aanvaarding was 2008 en daarvoor waren dat 2003 en 1999. De soort voldoet dus ruim aan de grenswaarde van gemiddeld twee gevallen over de afgelopen 30 jaar en laat een stabiel patroon van voorkomen zien. De beoordeling van ingediende gevallen bleek vaak niet eenvoudig, omdat de combinatie van roep, zang en uiterlijk bepaalde of een geval aanvaardbaar was en omdat lastig was te bepalen waar de grenzen liggen van afwijkende Tjiftjaffen P collybita of mogelijke hybriden, en wat de ware identiteit van zogeheten ‘mengzangers’ is. Om ook na de beoordeelperiode een zo betrouwbaar mogelijk beeld te houden van het voorkomen worden hieronder de criteria weergegeven (opgesteld in 2021) aan de hand waarvan de CDNA deze soort de afgelopen jaren heeft beoordeeld, gebaseerd op literatuurstudie en discussies over verschillende gevallen. Deze criteria kunnen behulpzaam zijn voor waarnemers (ook bij broedvogelinventarisaties), regiocoördinatoren en admins op www.waarneming.nl. Omdat de roep is aangeboren terwijl zang in belangrijke mate wordt geleerd en zich kan ontwikkelen, wordt er veel waarde gehecht aan de roep. De essentie van de criteria zoals die door de CDNA zijn gehanteerd voor aanvaarding is dat het belang van een ‘perfecte’ zang en morfologie lager was wanneer de roep volledig passend was (op voorwaarde dat zang en morfologie binnen de bekende variatie voor Iberische vielen) en, omgekeerd, toenam als de roep niet was beschreven of opgenomen. Vogels met een ‘verkeerde’ roep en mengzangers (met Tjiftjaf, dus met zang buiten de bekende variatie voor Iberische) werden als niet aanvaardbaar beschouwd. Het document is hier te vinden.

Summary
IDENTIFICATION CRITERIA FOR IBERIAN CHIFFCHAFF AFTER DELETION FROM LIST OF CONSIDERED SPECIES From 1 January 2026, Iberian Chiffchaff Phylloscopus ibericus is no longer considered by the Dutch rarities committee (CDNA). The last 30 years have seen an average of more than two records per year and the trend is stable or increasing. Because the species is difficult to identify with certainty (requiring a combination of call, song and morphology), the criteria are listed which the CDNA developed and applied to consider submissions. These can help future observers, recorders and administrators to judge the validity of observations. The general rule followed by the CDNA was that the importance of a ‘perfect’ song and morphology was lower when the call was spot on (as long as song and morphology were within the known variation for Iberian) and, conversely, increased when the call was not described or recorded. Birds with a ‘wrong’ call and mixed singers (with Common Chiffchaff P collybita; ie, song outside the known variation for Iberian) were considered not acceptable. The document (in Dutch) can be found here.